అమెరికా ఆంక్షల దెబ్బకు కుప్పకూలుతున్న ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ

పశ్చిమాసియా దేశం ఇరాన్ తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. అమెరికా అణు ఆంక్షల ప్రభావంతో అక్కడి ఆర్థిక వ్యవస్థ పూర్తిగా కుదేలవుతోంది. డాలర్ మారకానికి ఎదురుగా ఇరాన్ కరెన్సీ రియాల్ విలువ చరిత్రలో ఎప్పుడూ లేనంత స్థాయికి పడిపోయి, ఒక డాలర్‌కు దాదాపు 12 లక్షల రియాల్స్ చేరుకుంది. రియాల్ పతనం కారణంగా సాధారణ ప్రజల జీవనం దెబ్బతింది. మాంసం, బియ్యం సహా అన్ని నిత్యావసరాల ధరలు పెరిగిపోవడంతో జీవన వ్యయం భరించలేనంతగా పెరిగింది.

ఇదిలా ఉండగా, అమెరికా ఇజ్రాయెల్‌తో కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు కూడా ఇరాన్ ప్రజల్లో ఆందోళన పెంచుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ట్రంప్ అధ్యక్షతను చేపట్టిన తర్వాత, ఇరాన్‌పై కఠిన ఆంక్షలు విధించడంతో ముడి చమురు విక్రయాలపై తీవ్ర ప్రభావం పడింది. చైనాకు డిస్కౌంట్‌కు అమ్ముతున్న కొంత చమరు కూడా ఆంక్షల కారణంగా నిలిచిపోయింది. సెప్టెంబర్‌లో ఐరాస అణు ఆంక్షలను పునరుద్ధరించడంతో విదేశాల్లో ఉన్న ఇరాన్ ఆస్తులు స్తంభించాయి; ఆయుధ ఒప్పందాలు నిలిచిపోయాయి. బాలిస్టిక్ మిస్సైల్ ప్రోగ్రామ్‌లో ఏదైనా పురోగతి ఉంటే, మరింత కఠిన చర్యలు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని హెచ్చరికలు ఉన్నాయి.

ఇక ఇరాన్ (Iran)కు ఇంటా పలు సమస్యలు ఉన్నాయి. అవినీతి, అసమర్థ నిర్వహణ వంటివి వేధిస్తున్నాయి. పవర్ గ్రిడ్ల వైఫల్యంతో దేశంలో గంటలపాటు బ్లాకవుట్లను చవిచూస్తోంది. ఇరాన్లో ఉష్ణోగ్రతలు కనిష్ఠ స్థాయికి పడిపోతున్న నేపథ్యంలో ఇంధన సంక్షోభం వెంటాడుతోంది. భారీ స్థాయిలో సహజవాయువు, ముడి చమురు నిక్షేపాలు ఉన్నప్పటికీ.. వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఇంధన రంగాన్ని సిద్ధం చేయలేకపోతోందనే వాదన ఉంది. దీంతో కీలక సమయాల్లో ఇంధన కొరత ఏర్పడుతున్నట్లు సమాచారం. అణ్వస్త్ర కార్యక్రమాల కారణంగా అంతర్జాతీయ ఆంక్షల నేపథ్యంలో ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ కొన్నేళ్లుగా పతనావస్థలో ఉంది. 2015 లో అగ్రరాజ్యం (USA)తో ఇరాన్ అణు ఒప్పందం చేసుకునే నాటికి ఒక డాలర్కు 32వేల రియాల్స్ ఉండేవి. 2018 లో ట్రంప్ ఆ ఒప్పందం నుంచి బయటకువచ్చారు. మళ్లీ ఒప్పందం కోసం చర్చలు మొదలుపెట్టినప్పటికీ.. అవి ప్రస్తుతం నిలిచిపోయాయి. దాంతో కొంతకాలంగా భారీగా పతనమవుతూ వస్తోన్న రియాల్ విలువ.. అమెరికా అధ్యక్ష ఎన్నికల ఫలితాల నాటికి 7.03 లక్షలకు చేరుకుంది. ఆ పతనం కొనసాగుతూనే ఉంది.