శివుడికి విభూతి అంటే ఎందుకంత ప్రీతి? పవిత్ర భస్మం వెనుక దాగిన ఆధ్యాత్మిక రహస్యం ఇదే!

సనాతన ధర్మ సంప్రదాయంలో విభూతి లేదా భస్మానికి ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. సాధారణంగా శివుడు అభిషేక ప్రియుడిగా భావించబడతాడు. శివాలయాలతో పాటు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యస్వామి, వినాయక ఆలయాల్లోనూ భక్తులకు విభూతిని ప్రసాదంగా అందిస్తారు. శైవ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించే భక్తులు నుదుటిపై విభూతిని ధరిస్తారు. ఇది పవిత్రత, భక్తి, జ్ఞానం, వైరాగ్యానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు.

పరమేశ్వరుని అలంకరణలోనూ విభూతికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. ఆడంబరాలకు దూరంగా ఉండే శివుడు విభూతిని ఆభరణంగా ధరిస్తాడని పురాణాలు చెబుతాయి. కైలాసవాసిగా, శ్మశానవాసిగా, వైరాగ్య స్వరూపుడిగా శివుడిని ఆరాధించడం వెనుక లోతైన తాత్విక సందేశం ఉంది. ఎంత సంపద, అధికారం, కీర్తి సంపాదించినా చివరకు ప్రతి మనిషి శరీరం పిడికెడు భస్మంగా మారాల్సిందే. ఈ జీవిత సత్యాన్ని విభూతి ఎప్పటికప్పుడు గుర్తుచేస్తుంది.

సృష్టి, స్థితి, లయ అనే మూడు కార్యాల్లో లయకు అధిపతిగా శివుడిని లయకారుడిగా పిలుస్తారు. శ్మశానంలో అందరూ సమానమే అన్న సత్యాన్ని శివుని రూపం తెలియజేస్తుంది. అందుకే రంగు, రూపం, భేదాలకు అతీతమైన విభూతిని ధరించడం ద్వారా భౌతిక అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి పరమ సత్యాన్ని తెలుసుకోవాలనే సందేశాన్ని శివతత్వం అందిస్తుంది. నుదుటిపై మూడు అడ్డగీతలుగా ధరించే త్రిపుండ్రానికి శైవ సంప్రదాయంలో విశిష్టమైన స్థానం ఉంది.

విభూతి అనే పదానికి భగవద్గీతలో మరో గొప్ప అర్థం ఉంది. భగవద్గీతలోని పదో అధ్యాయాన్ని ‘విభూతి యోగం’గా పిలుస్తారు. ఈ అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుడు తన దైవిక మహిమలను, విశిష్ట శక్తులను, సృష్టిలోని అద్భుతమైన వ్యక్తీకరణలను వివరిస్తాడు. ఈ నేపథ్యంలో విభూతి కేవలం పవిత్ర భస్మమే కాకుండా భగవంతుని దైవిక మహిమ, ఐశ్వర్యం, శక్తికి కూడా ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.

ఉజ్జయినిలోని ప్రసిద్ధ మహాకాళేశ్వర ఆలయంలో సూర్యోదయానికి ముందే జరిగే భస్మ హారతి శివారాధనలో అత్యంత విశిష్టమైన సంప్రదాయంగా పేరుగాంచింది. ఈ ఆచారం ద్వారా భౌతిక జీవితం శాశ్వతం కాదని, చివరకు అన్నీ భస్మంగా మారుతాయనే తత్వాన్ని గుర్తుచేస్తారు. అందుకే విభూతి శివభక్తికి మాత్రమే కాకుండా జీవన పరమార్థాన్ని గుర్తుచేసే ఆధ్యాత్మిక చిహ్నంగా భావిస్తారు. ఓం నమః శివాయ!