పెద్ద నోట్ల రద్దు తర్వాతా తగ్గని నగదు చలామణి

దేశంలో పెద్ద నోట్ల చలామణిని రద్దు చేసినప్పటికీ, కరెన్సీ నోట్ల చలామణి మాత్రం తగ్గడం లేదు. ఏటేటా పెరుగుతూనే ఉంది. భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (ఆర్‌బీఐ) విడుదల చేసిన ‘స్టేట్ ఆఫ్ ది ఎకానమీ’ నివేదిక ప్రకారం, ఈ నెల 15వ తేదీ నాటికి దేశంలో చలామణిలో ఉన్న కరెన్సీ విలువ రూ.43.46 లక్షల కోట్లకు చేరింది. గత ఏడాది ఇదే కాలంతో పోలిస్తే ఇది 13.5 శాతం ఎక్కువ. గత ఏడాది సెప్టెంబరు నెలాఖరుతో పోల్చినా ఈ ఏడాది అక్టోబరు 15 నాటికి చలామణిలో ఉన్న నగదు 13.3 శాతం పెరిగింది. గత ఐదేళ్లలో ఎన్నడూ లేనంత స్థాయికి కరెన్సీ చలామణి చేరినట్లు నివేదిక వెల్లడించింది. దేశంలో నగదుకు కొనసాగుతున్న డిమాండ్‌ ఈ పెరుగుదలకు ఒక సూచనగా నిలుస్తోంది.

మరోవైపు, గత సెప్టెంబరు నెలాఖరు నాటికి ఆర్‌బీఐ వద్ద ఉన్న రిజర్వ్ మనీ కూడా రికార్డు స్థాయిలో రూ.53.24 లక్షల కోట్లకు చేరింది. గత ఏడాది ఇదే కాలంతో పోలిస్తే ఇది 10.3 శాతం అధికం. ప్రవాస భారతీయుల నుంచి బ్యాంకులు సమీకరించిన ఎఫ్‌సీఎన్‌ఆర్‌(బీ) డిపాజిట్లు ఈ పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణంగా నిలిచాయని నివేదిక పేర్కొంది. జూన్ 8న ఆర్‌బీఐ ప్రకటించిన ప్రత్యేక డిపాజిట్ పథకం ద్వారా బ్యాంకులు సుమారు 13,300 కోట్ల డాలర్లు, అంటే దాదాపు రూ.12.56 లక్షల కోట్లు సమీకరించినట్లు అందించిన సమాచారం తెలిపింది. పెద్ద మొత్తంలో కరెన్సీ నోట్ల ముద్రణ కూడా చలామణి పెరుగుదలకు మరో కారణం. ఈ డిపాజిట్లతో బ్యాంకింగ్ రంగంలో ద్రవ్య లభ్యత పెరగడంతో అదనపు నిధులను వినియోగించడం బ్యాంకులకు సవాలుగా మారింది. దీంతో ఓపెన్ మార్కెట్ లావాదేవీల ద్వారా ఆర్‌బీఐ దాదాపు రూ.8.8 లక్షల కోట్లను వెనక్కి తీసుకుంది. పండగల సీజన్‌లో కొనుగోళ్లు పెరగడం, డిజిటల్ చెల్లింపులు అధికమవడం వంటి కారణాలతో చలామణిలో ఉన్న నగదు తగ్గవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు.