ఆసియాన్ ఒప్పంద విస్తరణతో చైనా ప్రపంచ వాణిజ్య నాయకుడిగా అవతరణ అమెరికా సంరక్షణావాదానికి బలమైన సవాల్!

కౌలాలంపూర్: మంగళవారం నాడు ఆగ్నేయాసియా దేశాల సమాఖ్య (ఆసియాన్)తో చైనా విస్తృత స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అనుసరిస్తున్న సంరక్షణావాద విధానాలకు ప్రత్యామ్నాయంగా తన దేశంతో విస్తృత ఆర్థిక సంబంధాలను పెంచుకోవాలని చైనా ప్రధాని లీ చియాంగ్ ఈ సందర్భంగా పిలుపునిచ్చారు.

సంతకం చేసిన అనంతరం జరిగిన ఆసియాన్-చైనా సదస్సులో లీ చియాంగ్ మాట్లాడుతూ, సన్నిహిత సహకారం ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితులను అధిగమించడంలో సహాయపడుతుందని అన్నారు. ఆర్థిక బలవంతం, బెదిరింపుల నేపథ్యంలో "సమైక్యతకు బదులుగా ఘర్షణను కోరడం వల్ల ఎటువంటి ప్రయోజనం ఉండదు" అని ఆయన అమెరికాను పరోక్షంగా విమర్శిస్తూ అన్నారు.

ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో ఆగ్నేయాసియా పర్యటనలో అధ్యక్షుడు జి జిన్‌పింగ్ చేసిన వ్యాఖ్యలను ఉటంకిస్తూ, "ఐక్యతే బలం" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.

అయితే, ఆయన వ్యాఖ్యలను ఫిలిప్పీన్స్ అధ్యక్షుడు ఫెర్డినాండ్ మార్కోస్ జూనియర్ సందేహంతో స్వీకరించారు. ఫిలిప్పీన్స్, ఇతర ఆసియాన్ దేశాలతో పాటు, దక్షిణ చైనా సముద్రంలో చైనాతో వివాదాస్పద హక్కుల విషయంలో ఘర్షణ పడింది.

మార్కోస్ విస్తరించిన వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని స్వాగతించారు, కానీ "ఈ సహకారం బలవంతంతో పాటు కొనసాగదు" అని నొక్కి చెప్పారు.

ఈ ఒప్పందం ఇప్పటికే వృద్ధి చెందుతున్న ప్రాంతీయ వాణిజ్యాన్ని మరింత సులభతరం చేయగలదు.

ఆసియాన్-చైనా స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ప్రాంతం 3.0 ఒప్పందంపై వార్షిక ఆసియాన్ సదస్సు, సంబంధిత సమావేశాల చివరి రోజున సంతకాలు జరిగాయి. చైనా ప్రధాని లీ చియాంగ్, ఈ ఏడాది ఆసియాన్ అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరిస్తున్న మలేషియా ప్రధాని అన్వర్ ఇబ్రహీం దీనికి సాక్షులుగా ఉన్నారు.

2002లో తొలిసారి సంతకం చేయబడి, 2010లో అమల్లోకి వచ్చిన ఈ దీర్ఘకాలిక ఒప్పందానికి ఇది మూడవ సవరణ. ఈ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ప్రాంతం 2 బిలియన్ల కంటే ఎక్కువ మంది ప్రజల సంయుక్త మార్కెట్‌ను కవర్ చేస్తుంది, వస్తువులపై సుంకాలను తగ్గిస్తుంది, సేవలు మరియు పెట్టుబడుల ప్రవాహాన్ని పెంచుతుంది.

2010లో 235.5 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉన్న రెండు దేశాల మధ్య వాణిజ్యం గత సంవత్సరం దాదాపు 1 ట్రిలియన్ డాలర్లకు పెరిగింది. ఆసియాన్, చైనా ఒకరికొకరు ప్రధాన వాణిజ్య భాగస్వాములు.

చైనా, ఆసియాన్ సభ్య దేశాలైన బ్రూనై, కంబోడియా, తూర్పు తైమూర్, ఇండోనేషియా, లావోస్, మలేషియా, మయన్మార్, ఫిలిప్పీన్స్, సింగపూర్, థాయిలాండ్, వియత్నాంల మధ్య "పరస్పర ఆధారపడటాన్ని" లీ నొక్కిచెప్పారు. భౌగోళికంగా, సాంస్కృతికంగా, భావోద్వేగంగా దగ్గరైన "మంచి పొరుగు దేశాలు, మంచి సోదరులు"గా వాటిని అభివర్ణించారు.

"ఏకపక్షవాదం, సంరక్షణావాదం ప్రపంచ ఆర్థిక, వాణిజ్య వ్యవస్థను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. అదే సమయంలో, బాహ్య శక్తులు ఈ ప్రాంతంలో తమ జోక్యాన్ని పెంచుకుంటున్నాయి — అనేక దేశాలు అన్యాయంగా అధిక సుంకాలను ఎదుర్కొంటున్నాయి" అని ఆయన అన్నారు.

"పరస్పరం ఆధారపడటం ద్వారా, మన చర్యలను సమన్వయం చేసుకోవడం ద్వారా, మన చట్టబద్ధమైన హక్కులు, ప్రయోజనాలను మనం కాపాడుకోవచ్చు."

ఆగ్నేయాసియా రాజకీయ విశ్లేషకురాలు బ్రిడ్జెట్ వెల్ష్ మాట్లాడుతూ, ఈ నవీకరించబడిన ఒప్పందం ఇరుపక్షాలకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని, ముఖ్యంగా సరఫరా గొలుసులు (supply chains), సుస్థిరత (sustainability) రంగాలలో ఇది మరింత ఉపకరిస్తుందని అన్నారు.

"అమెరికాతో మళ్లీ బంధాలు ఏర్పడుతున్న ప్రస్తుత సమయంలో, అమెరికా కాని దేశాలు తమ శ్రేయస్సు కోసం వాణిజ్య సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకోవడానికి ఏకమవుతున్న ప్రపంచ వాస్తవికతను ఇది తెలియజేస్తుంది" అని ఆమె అన్నారు.

ఆసియాన్, చైనా మరియు అమెరికాతో సంబంధాల సమతౌల్యం

చైనా, అమెరికాల మధ్య వాణిజ్య ఘర్షణ మరింత ముదిరితే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక వృద్ధి బలహీనపడే ప్రమాదం ఉంది.

ఆదివారం జరిగిన ఆసియాన్ సదస్సులో ట్రంప్, కంబోడియా, మలేషియా, థాయిలాండ్ మరియు వియత్నాంలతో కొత్త ఆర్థిక వివరాలను ప్రకటించారు. అయితే, ఆ దేశాలన్నీ ఆయన ప్రవేశపెట్టిన కొత్త సుంకాలను ఎదుర్కొంటూనే ఉన్నాయి.

చైనాతో జరిగిన ఆసియాన్ సమావేశంలో అన్వర్ నొక్కిచెప్పినట్లు, ఈ కూటమి అన్ని దేశాలతో స్నేహపూర్వక సంబంధాలను కోరుకుంటుంది.

"మునుపటి రోజున మేము అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్‌తో ఉన్నాము, ఈరోజు మళ్లీ చైనాతో ఉన్నాము" అని ఆయన అన్నారు. "ఇది ఆసియాన్ కేంద్రకత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది... సవాళ్లను కలిసి ఎదుర్కోవడానికి వీలు కల్పించే నమ్మకాన్ని పెంపొందించే స్థిరమైన నిబద్ధతగా మేము దీన్ని భావిస్తాము."

గురువారం దక్షిణ కొరియాలో జరగనున్న ట్రంప్, జి జిన్‌పింగ్‌ల సమావేశానికి ముందు, అమెరికా, చైనాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు తగ్గుతున్న సంకేతాలు కనిపించాయి. ప్రపంచంలోని రెండు అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థల మధ్య సంభావ్యంగా నష్టపరిచే ఘర్షణను నివారించగల ఒక వాణిజ్య ఒప్పందం కుదురుతోందని ఆయా దేశాల ఉన్నత స్థాయి మధ్యవర్తులు తెలిపారు.

అధికారులు మాట్లాడుతూ, ఆసియాన్-చైనా స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ప్రాంతం 3.0 డిజిటల్ వాణిజ్యం, గ్రీన్ ఎకానమీ, సుస్థిరత, చిన్న మరియు మధ్య తరహా పరిశ్రమలకు మద్దతు వంటి కొత్త రంగాలను కవర్ చేయడం ద్వారా ప్రాంతవ్యాప్తంగా ఏకీకరణను విస్తరింపజేస్తుందని భావిస్తున్నారు. ఈ ఒప్పందం వాణిజ్య ప్రయోజనాలను మరింత అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి, చిన్న వాణిజ్య సంస్థలకు మార్కెట్ ప్రవేశాన్ని మెరుగుపరచడానికి, సుంకేతర విధానాలను క్రమబద్ధీకరించడానికి మరియు నియంత్రణ అడ్డంకులను తగ్గించడానికి రూపొందించబడింది.

ప్రాదేశిక ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్నాయి.

మార్కోస్ మాట్లాడుతూ, ఈ ఒప్పందం వాణిజ్య పద్ధతులను ఆధునీకరించడంలో సహాయపడుతుందని, అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక సవాళ్లకు ఇరుపక్షాలు మెరుగ్గా స్పందించడానికి వీలు కల్పిస్తుందని అన్నారు. అయితే, "ముఖ్యంగా దక్షిణ చైనా సముద్రంలో సహకారానికి, అర్థవంతమైన నిబద్ధతకు చైనా కట్టుబడి ఉండాలని" ఆయన కోరారు.

దక్షిణ చైనా సముద్రంలో ఫిలిప్పీన్స్ నౌకలు, విమానాలు ఇప్పటికీ "ప్రమాదకర చర్యలు, వేధింపులు" ఎదుర్కొంటున్నాయని మార్కోస్ "విచారకరం" అని అన్నారు. ఆ ప్రాంతంలోని తీవ్ర వివాదాస్పద షోల్ (Shoal)పై "ప్రకృతి రిజర్వ్"ను ఏర్పాటు చేయాలన్న బీజింగ్ ప్రణాళికపై మనీలా అభ్యంతరాలను ఆయన పునరుద్ఘాటించారు.

"సముద్ర పర్యావరణ పరిరక్షణ ముసుగులో ఇలాంటి చర్యలు దాగి ఉండలేవు, ఎందుకంటే వాటికి చట్టపరమైన ఆధారం లేదా ప్రభావం లేదు, అవి అంతర్జాతీయ చట్టాన్ని పూర్తిగా విస్మరిస్తాయి, ఫిలిప్పీన్స్ సార్వభౌమాధికారాన్ని ఉల్లంఘిస్తాయి" అని ఆయన అన్నారు. అయినప్పటికీ, విభేదాలను పరిష్కరించుకోవడానికి మనీలా చైనాతో నిర్మాణాత్మకంగా వ్యవహరిస్తూనే ఉంటుందని మార్కోస్ తెలిపారు.

ఆసియాన్ సభ్య దేశాలైన వియత్నాం, ఫిలిప్పీన్స్, మలేషియా, బ్రూనై — తైవాన్‌తో పాటు — చైనాతో ప్రాదేశిక హక్కుల విషయంలో వివాదాలు కలిగి ఉన్నాయి. చైనా దాదాపు మొత్తం దక్షిణ చైనా సముద్రంపై సార్వభౌమాధికారాన్ని నొక్కిచెబుతోంది. ఈ కీలకమైన సముద్ర వాణిజ్య మార్గంలో చైనా, ఫిలిప్పీన్స్ నౌకలు పదేపదే ఘర్షణ పడ్డాయి.

వచ్చే ఏడాది ఫిలిప్పీన్స్ ఆసియాన్ అధ్యక్ష పదవిని స్వీకరించినప్పుడు, వివాదాస్పద జలాల్లో ప్రవర్తనను నియంత్రించడానికి ఒక ప్రవర్తనా నియమావళిని (Code of Conduct) ముగించడాన్ని వేగవంతం చేస్తానని మార్కోస్ ప్రతిజ్ఞ చేశారు.

బీజింగ్‌లో, చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి గువో జియాకు సోమవారం నాడు ఫిలిప్పీన్స్‌ను "సముద్రంలో ఉద్దేశపూర్వక ఉల్లంఘనలు మరియు రెచ్చగొట్టే చర్యలు" చేశారని ఆరోపించారు, ఉద్రిక్తతలను పెంచడానికి మనీలాను నిందించారు.

వెల్ష్, విశ్లేషకురాలు, మాట్లాడుతూ ప్రాంతీయ అధికారులు దక్షిణ చైనా సముద్ర వివాదాన్ని భద్రతా సంబంధాల నుండి ప్రత్యేకంగా చూస్తున్నారని, ఇది చైనాతో ఆర్థిక సంబంధాలను ప్రభావితం చేయదని భావిస్తున్నారని అన్నారు.