బ్రహ్మపుత్రపై చైనా మెగా డ్యామ్‌.. భారత్‌, బంగ్లాదేశ్‌కు వరద ముప్పు?

టిబెట్‌లోని బ్రహ్మపుత్ర నది ఎగువ ప్రవాహ ప్రాంతమైన యార్లుంగ్‌ సాంగ్‌పోపై చైనా భారీ జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టును నిర్మించేందుకు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తోంది. ఈ ప్రాజెక్టు అంచనా వ్యయం 16,800 కోట్ల డాలర్లు కాగా, దీని స్థాపిత విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం 60,000 మెగావాట్లకు మించవచ్చని సమాచారం. ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తయితే ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటిగా నిలవనుంది. అయితే, నదీ ప్రవాహంలో మార్పులు, ఆకస్మిక వరదలు, దిగువ ప్రాంతాల్లో నీటి భద్రతపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. చైనీస్‌ అకాడమీ ఆఫ్‌ సైన్సెస్‌, యున్నాన్‌ విశ్వవిద్యాలయ పరిశోధకులు 1325 నుంచి 2020 వరకు చెట్ల వలయాల సమాచారాన్ని పరిశీలించి బ్రహ్మపుత్ర నది గత నీటి ప్రవాహ తీరును అధ్యయనం చేసినట్లు కథనం పేర్కొంది. నదీ ప్రవాహంలో ఆకస్మిక మార్పులు టిబెట్‌తో పాటు భారత్‌, బంగ్లాదేశ్‌లోని ప్రజల జీవనంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

మరోవైపు, భూతాపం కారణంగా టిబెటన్‌ పీఠభూమిలో ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతుండటంతో హిమానీనదాలు వేగంగా కరిగి ప్రాంతీయ జలచక్రంలో మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. దీనివల్ల దక్షిణాసియాలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో వరదలు, కరవు ముప్పు పెరిగే అవకాశం ఉందని పేర్కొంటున్నారు. ప్రతిపాదిత డ్యామ్‌ సమీపంలో క్రియాశీల భూగర్భ పగులు రేఖ ఉండటం కూడా ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఆ ప్రాంతంలో భూకంపం సంభవిస్తే ప్రాజెక్టు నిర్మాణ స్థిరత్వంపై ప్రభావం పడే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. చైనా–నేపాల్‌ సరిహద్దు సమీపంలో మంచు, రాళ్ల హిమపాతం కారణంగా సంభవించిన వరదపై కూడా కథనంలో ప్రస్తావన ఉంది. అయితే, ఆ ఘటనకు సంబంధించిన తేదీ, మరణాలు, గల్లంతైన వారి సంఖ్యను స్వతంత్రంగా ధ్రువీకరించాల్సి ఉంది. ప్రాజెక్టు వల్ల దిగువ దేశాలపై ఎలాంటి ప్రభావం పడవచ్చనే అంశంపై పారదర్శక పర్యావరణ అధ్యయనాలు, భూకంప ప్రమాద అంచనాలు, ప్రాంతీయ దేశాల మధ్య సహకారం అవసరమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.