పైడితల్లి అమ్మవారి ఆలయ చరిత్ర.. సిరిమానోత్సవం వెనుక పవిత్ర గాథ ఇదే!

ఉత్తరాంధ్ర ప్రజల ఇలవేల్పుగా, విజయనగరం ప్రాంత ప్రజల ఆరాధ్య దైవంగా శ్రీ పైడితల్లి అమ్మవారు పూజలందుకుంటున్నారు. ఆలయ స్థలపురాణం ప్రకారం, పైడితల్లి అమ్మవారు పూసపాటి రాజవంశంలో జన్మించారని, కనకదుర్గమ్మ అనుగ్రహంతో ఆ వంశంలో అవతరించారని ప్రతీతి. 1757లో జరిగిన బొబ్బిలి యుద్ధంతో అమ్మవారి చరిత్రకు సంబంధం ఉందని స్థానిక కథనాలు చెబుతున్నాయి. యుద్ధంలో జరగబోయే ఉపద్రవాన్ని ముందుగానే గుర్తించిన పైడితల్లి తన అన్న విజయరామరాజును హెచ్చరించినప్పటికీ, ఆయన ఆ మాటలను పట్టించుకోలేదని కథనం. యుద్ధంలో విజయరామరాజు మరణించడంతో తీవ్ర దుఃఖానికి గురైన పైడితల్లి పెద్ద చెరువులోకి వెళ్లి దుర్గాదేవిలో లీనమయ్యారని భక్తుల విశ్వాసం. అనంతరం పతివాడ అప్పలస్వామి నాయుడుకు కలలో కనిపించిన అమ్మవారు, పెద్ద చెరువు పశ్చిమ భాగంలో తన విగ్రహం లభిస్తుందని తెలిపినట్లు స్థలపురాణం పేర్కొంటోంది. ఆ విగ్రహాన్ని వెలికితీసి విజయనగరంలోని మూడు దీపాల కూడలి సమీపంలో ప్రతిష్ఠించి పూజలు ప్రారంభించినట్లు చెబుతారు.

పైడితల్లి అమ్మవారికి నిర్వహించే సిరిమానోత్సవం విజయనగరంలో అత్యంత వైభవంగా జరిగే ప్రధాన వేడుక. విజయదశమి అనంతరం వచ్చే మంగళవారం సంప్రదాయబద్ధంగా నిర్వహించే ఈ ఉత్సవానికి ఉత్తరాంధ్రతో పాటు వివిధ ప్రాంతాల నుంచి లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు. ఉత్సవంలో ప్రధాన పూజారి ఎత్తైన సిరిమానుపై కూర్చొని ఊరేగింపులో పాల్గొనడం ప్రత్యేక ఆకర్షణ. సిరిమానుకు ముందు తెల్ల ఏనుగు, అంజలి రథాలు సంప్రదాయబద్ధంగా సాగుతాయి. అమ్మవారి దర్శనం, మొక్కులు సమర్పించడం ద్వారా సిరిసంపదలు, శుభాలు కలుగుతాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. ఈ వేడుకలు స్థానిక ప్రజల ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలకు, సాంస్కృతిక వారసత్వానికి ప్రతీకగా నిలుస్తున్నాయి. అయితే, అమ్మవారి ఆవిర్భావానికి సంబంధించిన వివరాలు ప్రధానంగా స్థలపురాణాలు, స్థానిక సంప్రదాయాల ఆధారంగా ప్రచారంలో ఉన్నాయని గమనించాలి.