పండరీపురం పాండురంగ స్వామి ఆలయం.. పుండరీకుడి భక్తి, విఠలుడి మహిమ

మహారాష్ట్రలోని షోలాపూర్ జిల్లాలో చంద్రభాగా నది ఒడ్డున ఉన్న పండరీపురం విఠల్‌-రుక్మిణి ఆలయం ప్రముఖ వైష్ణవ పుణ్యక్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడ శ్రీమహావిష్ణువును విఠలుడు లేదా పాండురంగ స్వామిగా భక్తులు ఆరాధిస్తారు. అమ్మవారు రుక్మిణికి కూడా ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. స్థానిక స్థలపురాణం ప్రకారం, పుండరీకుడు అనే భక్తుడు తన తల్లిదండ్రులను నిర్లక్ష్యం చేసిన తర్వాత తన తప్పును తెలుసుకుని, వారికి నిస్వార్థంగా సేవ చేయడం ప్రారంభించాడు. ఒకసారి శ్రీమహావిష్ణువు అతడిని దర్శించేందుకు వచ్చినప్పుడు, తల్లిదండ్రుల సేవలో ఉన్న పుండరీకుడు కొద్దిసేపు వేచి ఉండాలని చెప్పి ఒక ఇటుకను చూపించాడని కథనం. భక్తుని సేవాభావానికి మెచ్చిన శ్రీహరి ఆ ఇటుకపై నిలబడి, విఠలుడిగా అక్కడే కొలువుదీరినట్లు భక్తులు విశ్వసిస్తారు.

మరో స్థలపురాణం ప్రకారం, శ్రీకృష్ణుడి కోసం వెతుకుతూ పండరీపురానికి చేరుకున్న రుక్మిణి దేవి కూడా ఇక్కడే కొలువుదీరింది. అందువల్ల ఆమెకు ప్రత్యేక ఆలయం ఉందని స్థానిక సంప్రదాయం చెబుతుంది. క్షేత్రానికి వచ్చే భక్తులు సాధారణంగా చంద్రభాగా నదిని దర్శించి, పుండరీకుడిని పూజించిన అనంతరం విఠలుడి దర్శనం చేసుకుంటారు. తరువాత రుక్మిణి అమ్మవారిని కూడా దర్శిస్తారు. ఆలయంలో ప్రతిరోజూ పూజలు, హారతులు నిర్వహిస్తారు. ప్రతి నెలా వచ్చే ఏకాదశి రోజుల్లో ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి. ముఖ్యంగా ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశి సందర్భంగా నిర్వహించే ఆషాఢీ వారీ యాత్రకు మహారాష్ట్రతో పాటు కర్ణాటక, తెలంగాణ తదితర ప్రాంతాల నుంచి పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు తరలివస్తారు. భక్తి, వినయం, తల్లిదండ్రుల సేవకు ప్రాధాన్యమిచ్చే ఈ క్షేత్ర సంప్రదాయాలు నేటికీ భక్తులను ఆకర్షిస్తున్నాయి.