కూరగాయలు, పండ్లతో ప్రత్యక్షమైన అమ్మవారు.. దుర్గమాసుర సంహారం!

హిందూ పురాణాల ప్రకారం, హిరణ్యాక్షుడి వంశానికి చెందిన రురుడి కుమారుడైన దుర్గమాసురుడు దేవతలను బలహీనపరచాలని సంకల్పించాడు. దేవతల శక్తికి వేదాలే ఆధారమని భావించిన అతడు, వాటిని స్వాధీనం చేసుకోవడానికి బ్రహ్మదేవుడి కోసం ఘోర తపస్సు చేశాడు. అతడి తపస్సుకు మెచ్చిన బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమై వరం కోరుకోమని చెప్పగా, వేదాలు, బ్రాహ్మణులకు తెలిసిన మంత్రాలు తన ఆధీనంలోకి రావాలని, దేవతలను జయించే శక్తి కావాలని దుర్గముడు కోరుకున్నాడు. వరం లభించిన తర్వాత వేదాలు బ్రాహ్మణులకు దూరమయ్యాయి. మంత్రాలు స్ఫురించక యజ్ఞయాగాలు నిలిచిపోయాయి. దేవతలకు హవిర్భాగాలు అందక వారు బలహీనపడ్డారు. ఇదే అదనుగా దుర్గమాసురుడు స్వర్గాన్ని ఆక్రమించాడు. యజ్ఞాలు నిలిచిపోవడంతో వర్షాలు కురవక భూలోకంలో కరవు కాటకాలు ఏర్పడ్డాయి. దిక్కుతోచని దేవతలు, బ్రాహ్మణులు జగన్మాతను ప్రార్థించారు. వారి భక్తికి ప్రసన్నమైన అమ్మవారు చేతుల్లో పండ్లు, కూరగాయలతో ప్రత్యక్షమై, తన దయానయనాల నుంచి వర్షాన్ని కురిపించి, నదులు, చెరువులు, బావులను నీటితో నింపింది. సమస్త ప్రాణికోటికి ఆహారాన్ని అందించిన ఆమెను దేవతలు, ఋషులు శాకంబరిగా కీర్తించారు.

దేవతలు, బ్రాహ్మణులు జగన్మాతను ఆరాధిస్తున్న విషయం తెలుసుకున్న దుర్గమాసురుడు సైన్యంతో యుద్ధానికి బయలుదేరాడు. దేవతలను, భక్తులను రక్షించేందుకు జగన్మాత రణరంగంలోకి ప్రవేశించింది. ఆమె శరీరం నుంచి అనేక దివ్యశక్తులు ఆవిర్భవించి రాక్షస సైన్యాన్ని సంహరించాయి. చివరకు దుర్గమాసురుడిపై బాణాలను ప్రయోగించి అతడిని హతమార్చింది. అనంతరం తనలోకి తేజోరూపంలో ప్రవేశించిన వేదాలను తిరిగి బ్రాహ్మణులకు అందించి, ముల్లోకాలలో శాంతిని నెలకొల్పింది. ఇదే కథనంతో పాటు మహారాష్ట్రలోని మాహుర్ రేణుకాదేవి శక్తిపీఠంలో ఉన్న ప్రత్యేక నైవేద్య సంప్రదాయం కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. సాధారణంగా అమ్మవారి ఆలయాల్లో పులిహోర, కదంబం, గుడాన్నం, దధ్యోదనం వంటి ప్రసాదాలు సమర్పిస్తారు. అయితే మాహుర్ రేణుకాదేవి ఆలయంలో 'విడతాంబూలం' అనే ప్రత్యేక నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు. తమలపాకులతో పాటు గుల్‌కంద్, సోంపు, ఏలకులు, లవంగాలు, సున్నం, నువ్వులు, కొబ్బరికోరు వంటి పదార్థాలతో దీనిని తయారు చేస్తారు. రేణుకాదేవి విష్ణుమూర్తి కలలో కనిపించి ఈ నైవేద్యాన్ని సమర్పించమని కోరిందని స్థానిక స్థలపురాణం చెబుతోంది. అప్పటి నుంచి ఈ సంప్రదాయం కొనసాగుతున్నట్లు భక్తుల విశ్వాసం.